ing
stringlengths 0
514
| ru
stringlengths 0
496
|
|---|---|
— Хьо укхазара яц мотт сона? — аьлар цо.
|
— Вы, верно, не здешние? — сказала она.
|
— Бакъда йоацилга, со алхха селхан мара енаяц провинцера.
|
— Точно так-с: я вчера только приехала из провинции.
|
— Хьай даьцеи наьнацеи енай хьо?
|
— Вы приехали с вашими родными?
|
— Енаяц, со се цхьаь енай.
|
— Никак нет-с. Я приехала одна.
|
— Цхьаь!
|
— Одна!
|
Сов къона ма йий хьо.
|
Но вы так еще молоды.
|
— Са-м да а, е нана а дац.
|
— У меня нет ни отца, ни матери.
|
— МоллагІча а цхьан гӀулакха ена гургья-кх хьо укхаза?
|
— Вы здесь, конечно, по каким-нибудь делам?
|
— Енай.
|
— Точно так-с.
|
Со гтаччахьагара дехар де енай.
|
Я приехала подать просьбу государыне.
|
— Хьо бо да: нийсхо ца ярна а, хьайга бахьача балийна а латкъаш хила мег-кх хьо?
|
— Вы сирота: вероятно, вы жалуетесь на несправедливость и обиду?
|
— Мичара, латкъац.
|
— Никак нет-с.
|
Со-м нийсхо лаха а ца йоагӀаш, гештделга деха енай.
|
Я приехала просить милости, а не правосудия.
|
— Бехк ма баккхалахь, малий хьо?
|
— Позвольте спросить, кто вы таковы?
|
— Со капитана Миронова йоӀ я.
|
— Я дочь капитана Миронова.
|
— Капитана Миронова!
|
— Капитана Миронова!
|
Оренбургерча цхьан чӀоагӀален комендант хиннар вий из?
|
Того самого, что был комендантом в одной из оренбургских крепостей?
|
— Ва.
|
— Точно так-с.
|
Кхалсаг цох дог лазаш хилар.
|
Дама, казалось, была тронута.
|
«Бехк ма баккхалахь сох, — аьлар цо кхы а хьамсарагӀа долча йист хиларца, — нагахьа санна хьай гӀулакха со юкъе гӀерте, бакъда, со паччахьа коа тӀа хулаш я, хьакхетаел со, фу дехаш ба хьа лоткъам, хьона новкъостал де тардала са а мег».
|
«Извините меня, — сказала она голосом еще более ласковым, — если я вмешиваюсь в ваши дела; но я бываю при дворе; изъясните мне, в чем состоит ваша просьба, и, может быть, мне удастся вам помочь.»
|
Марья Ивановнас хьал а гӀетта сийдеш баркал аьлар цунна.
|
Марья Ивановна встала и почтительно ее благодарила.
|
Цу йовзаш йоацача кхалсага доллача хӀамо дог шийха дӀа а эдора, хӀаьта тешам а болийтар.
|
Все в неизвестной даме невольно привлекало сердце и внушало доверенность.
|
Марья Ивановна кисара вӀашта дилла дола каьхат хьа а даьккха, шийна йовзаш йоацача, шийна гӀоде безам болча кхалсагага дӀаделар, хӀаьта цо из шорттига ши-шийца дийшар.
|
Марья Ивановна вынула из кармана сложенную бумагу и подала ее незнакомой своей покровительнице, которая стала читать ее про себя.
|
Юххьанца цо из теркам тӀабахийта а дикача уйлах йолаш а дийшар, бакъда, цӀаьхха юхь эргаяьлар цун, — хӀаьта цо мел деча хӀаманна бӀарг тӀера ца боаккхаш яьгӀа Марья Ивановна, цхьа минута хьалха селла безамеи, сатийнеи хинна цун юхь цӀимхара ерзарах унзаръяьлар.
|
Сначала она читала с видом внимательным и благосклонным; но вдруг лицо ее переменилось, — и Марья Ивановна, следовавшая глазами за всеми ее движениями, испугалась строгому выражению этого лица, за минуту столь приятному и спокойному.
|
— Гриневна хьалхара къахетам бехаш я хьо? — аьнна хаьттар кхалсаго шийло.
|
— Вы просите за Гринева? — сказала дама с холодным видом.
|
— Паччахьага цунна гешт де йиш яц.
|
— Императрица не может его простить.
|
Из ца кхеташ хиларахи хьаькъал ца хиларахи кхийттавац ше шийх паччахьа цӀи тиллачох дӀа, телха, уйлах веха, во саг ше хиларах кхийттав.
|
Он пристал к самозванцу не из невежества и легковерия, но как безнравственный и вредный негодяй.
|
— А, бакъдац из! — аьнна цӀогӀа ийккхар Марья Ивановнайга.
|
— Ах, неправда! — вскрикнула Марья Ивановна.
|
— Мишта бакъдац! — аьлар юхадухьал кхалсаго, чӀоагӀа сих а енна.
|
— Как неправда! — возразила дама, вся вспыхнув.
|
— Бакъдац, даьла возлора бакъ-м дац!
|
— Неправда, ей-богу неправда!
|
Сона деррига а хов из.
|
Я знаю все,
|
Аз деррига а дӀадувцаргда хьона.
|
я все вам расскажу.
|
Из деррига а цунна со бахьан долаш тӀакхаьчад.
|
Он для одной меня подвергался всему, что постигло его.
|
ХӀаьта нагахьа мо суда хьалхашка из бехказвала ца могаш висавале, из со цу юкъе ца яхьар духьа хилийтад цо.
|
И если он не оправдался перед судом, то разве потому только, что не хотел запутать меня.
|
— Цигга цо сих а енна дӀадийцар дешачоа ховш мел дар.
|
— Тут она с жаром рассказала все, что уже известно моему читателю.
|
Кхалсаго теркам тӀабахийтта ладийгӀар цунга.
|
Дама выслушала ее со вниманием.
|
«Саца мичахьа сацай хьо? — аьнна, хаьттар цо тӀаккха, хӀаьта со Анна Власьевна йолча сацаьлга дӀахезача ела а къажаь аьлар:
|
«Где вы остановились?» — спросила она потом; и услыша, что у Анны Власьевны, примолвила с улыбкою:
|
«ХӀа! йовз.
|
«А! знаю.
|
Марша гӀойла, сага ма дувцалахь вай цхьан хиннилга.
|
Прощайте, не говорите никому о нашей встрече.
|
Хьай письмона долча жопага хьа дукха хьежа езарг ца хиларах а тийша я со».
|
Я надеюсь, что вы недолго будете ждать ответа на ваше письмо».
|
Цу дешашца хьал а гӀетта вӀашкаяьхкача гаьнашта кӀал гӀолла дӀаяхар из, хӀаьта Марья Ивановна Анна Власьевна йолча юхаера догдоахийтача иразах йиза а йолаш.
|
С этим словом она встала и вошла в крытую аллею, а Марья Ивановна возвратилась к Анне Власьевне, исполненная радостной надежды.
|
Цун къамаьлага диллача, къонача йоӀа унахцӀенонна зе долча гурахьа сов Ӏурра араяьнна леларах лийра цунга фусам-нана.
|
Хозяйка побранила ее за раннюю осеннюю прогулку, вредную, по ее словам, для здоровья молодой девушки.
|
Цо самовар хьачуера, чаь кружка молаш Іо а хайна вӀалла а кхоача ца луш дола паччахьа коа, тӀара хӀамаш дувца из йолалушшехь а паччахьана шийна гӀулакх деш вола саг хьачуваьлар паччахьа коа тӀара пошт наӀар тӀа а сацийта, Миронова йоӀ паччахьа ше йолча ех аьлар цо.
|
Она принесла самовар и за чашкою чая только было принялась за бесконечные рассказы о дворе, как вдруг придворная карета остановилась у крыльца, и камер-лакей вошел с объявлением, что государыня изволит к себе приглашать девицу Миронову.
|
Анна Власьевна цец а яьнна елаелар.
|
Анна Власьевна изумилась и расхлопоталась.
|
«Са даьла яӀ-кх! — аьнна цӀогӀа техар цо.
|
«Ахти господи! — закричала она.
|
— Паччахьа хьо ше йолча ех.
|
— Государыня требует вас ко двору.
|
Мишта хайнад цунна хьо укхаза йолга?
|
Как же это она про вас узнала?
|
Айя, мишта оттаргйола хьо паччахьана духьал?
|
Да как же вы, матушка, представитесь к императрице?
|
Сона ма хой, хьо цига ловзача бесса ког ловза а ца ховш юсаргйолга.
|
Вы, я чай, и ступить по-придворному не умеете…
|
Со йоагӀа хьоца цига?
|
Не проводить ли мне вас?
|
Со, сеннагӀчоа яьнна а накъаяргья хьона цига.
|
Все-таки я вас хоть в чем-нибудь да могу предостеречь.
|
Айя, мишта гӀоргья хьо цига наькъа барзкъаш а дийха?
|
И как же вам ехать в дорожном платье?
|
Акушерка йолча саг вахийт вай цун ӀажагӀа чокхи да?»
|
Не послать ли к повивальной бабушке за ее желтым роброном?»
|
Паччахьана шийна гӀулакх деш волчо аьлар, паччахьана хьашт да Марья Ивановна ше цхьаь яр а, шийна тӀадувхаш хиннача барзкъашца яр а, аьнна.
|
Камер-лакей объявил, что государыне угодно было, чтоб Марья Ивановна ехала одна и в том, в чем ее застанут.
|
Де хӀама дацар: Марья Ивановна пошта чу дӀачу а хайна, Анна Власьевна беча хьехамашцеи цо даькъала дувцача гӀулакхашцеи паччахьа коа тӀа яхар.
|
Делать было нечего: Марья Ивановна села в карету и поехала во дворец, сопровождаемая советами и благословениями Анны Власьевны.
|
Тха кхела соцамах сакхувш яр Марья Ивановна, цун дог чӀоагӀа детталуш дар.
|
Марья Ивановна предчувствовала решение нашей судьбы; сердце ее сильно билось и замирало.
|
Массехк минута яьлча паччахьа цӀеношта юхе юхасецар пошт.
|
Чрез несколько минут карета остановилась у дворца.
|
Марья Ивановна, кхера а кхераш лоаме тӀа гӀолла урагӀйолаелар.
|
Марья Ивановна с трепетом пошла по лестнице.
|
НаӀараш цунна хьалхашка еррига дӀаеллаелар.
|
Двери перед нею отворились настежь.
|
Даьссача, дикача цӀеной бӀаьххача мугӀарагӀа чакхъяьлар из, паччахьана шийна гӀулакх деш волча саго никъ а хьехаш.
|
Она прошла длинный ряд пустых великолепных комнат; камер-лакей указывал дорогу.
|
Эггара тӀехьа а къайла латтача наӀарашта дӀатӀа а кхаьча цо кхайкадир, укх сахьате хьо кхаьчалга паччахьага дӀахойтаргда аз, аьнна, Марья Ивановна цхьаь а йита вахар из.
|
Наконец, подошед к запертым дверям, он объявил, что сейчас об ней доложит, и оставил ее одну.
|
Низткъа мара когаш тӀа ура ца лоатталуш, селла чӀоагӀа унзаръювлар из юхь-духьал паччахьа шийна бӀаргагургйолга дагадехача.
|
Мысль увидеть императрицу лицом к лицу так устрашала ее, что она с трудом могла держаться на ногах.
|
Минута яьлча наӀараш хьа а еллаелар, хӀаьта из паччахьа кийчлуш долча цӀагӀа дӀачу а яьлар.
|
Через минуту двери отворились, и она вошла в уборную государыни.
|
Паччахьа кийчлуш йоаллар.
|
Императрица сидела за своим туалетом.
|
Паччахьа цӀен тӀа гӀулакх деча нахах массехк саг вар цунна гонахьа, цар сий а деш, тӀехъялийтар Марья Ивановна.
|
Несколько придворных окружали ее и почтительно пропустили Марью Ивановну.
|
Паччахьа безаме хьатӀайийрзар цунна, хӀаьта Марья Ивановнайна, массехк минута хьалха дог цӀена шийца къамаьл даь кхалсаг яйзар.
|
Государыня ласково к ней обратилась, и Марья Ивановна узнала в ней ту даму, с которой так откровенно изъяснялась она несколько минут тому назад.
|
Паччахьо шийна хьатӀа а йийха, ела а къежа аьлар цунга:
|
Государыня подозвала ее и сказала с улыбкою:
|
«Дика хет сона, сай дош кхоачашде а хьа дехар кхоачашде а сайга йиш хинна.
|
«Я рада, что могла сдержать вам свое слово и исполнить вашу просьбу.
|
Хьа гӀулакх къаьста даьннад.
|
Дело ваше кончено.
|
Хьа мар бехке ца хиларал со тийша я.
|
Я убеждена в невинности вашего жениха.
|
Ер да хьона хьай мар-да хургволчунга Ӏа Ӏайха дӀадала деза письмо.
|
Вот письмо, которое сами потрудитесь отвезти к будущему свекру».
|
Марья Ивановнас ка а эгаш хьаийцар письмо, йийлха а йийлха паччахьа когашка Ӏоежар, хӀаьта цо из хьал а гӀоттаяь, барт баьккхар цунна.
|
Марья Ивановна приняла письмо дрожащею рукою и, заплакав, упала к ногам императрицы, которая подняла ее и поцеловала.
|
Паччахьа къамаьл дир цунца.
|
Государыня разговорилась с нею.
|
«Хов сона хьо къе йолга — аьлар цо, — бакъда, капитан Миронова йоӀа хьалхашка со декхарийла я.
|
«Знаю, что вы не богаты, — сказала она, — но я в долгу перед дочерью капитана Миронова.
|
ТӀахургдолчун сагото ма е.
|
Не беспокойтесь о будущем.
|
Шун боахам тоабелга аз сайна хьатІаэц».
|
Я беру на себя устроить ваше состояние».
|
ГІийла диса бо, хыийста а хьийста, паччахьа дӀадахийтар.
|
Обласкав бедную сироту, государыня ее отпустила.
|
Ше хьаенача паччахьа поштаца яхар Марья Ивановна юха а.
|
Марья Ивановна уехала в той же придворной карете.
|
Сатем байна из юха цӀаярга хьежаш яьгӀача Анна Власьевна хаттараш тӀамохкадир, хӀаьта Марья Ивановна царна низткъа жоп телар.
|
Анна Власьевна, нетерпеливо ожидавшая ее возвращения, осыпала ее вопросами, на которые Марья Ивановна отвечала кое-как.
|
Цунна хӀама дагадоагӀаш ца хилара раьза йоацаш ше яле а, Анна Власьевна из провинцерча нахах хиларах эхь хетилга а лаьрхӀа, гештдир цунна.
|
Анна Власьевна хотя и была недовольна ее беспамятством, но приписала оное провинциальной застенчивости и извинила великодушно.
|
Цу дийннахье а Марья Ивановна, кхыметтел Петербургага а ца хьожаш, юрта юха цӀаяхар…
|
В тот же день Марья Ивановна, не полюбопытствовав взглянуть на Петербург, обратно поехала в деревню…
|
Укхаза кхоачалу Петра Андреевича Гринева даь йоазонаш.
|
Здесь прекращаются записки Петра Андреевича Гринева.
|
Дас воӀага а оалаш хьадоагӀача хабарех ховш да, паччахьа ше аларах 1774-ча шера юххе из набахтара хьахийцалга а Пугачев вувш цига хиннилга а.
|
Из семейственных преданий известно, что он был освобожден от заключения в конце 1774 года, по именному повелению;
|
Наха юкъера из вайза а вайза, цунга корта лостабаь хиннаб Пугачева, кхы цхьа минута яьннача гӀолла тӀера хьа а баьккха, беррига цӀеша а биза нахага дӀахьекха корта.
|
что он присутствовал при казни Пугачева, который узнал его в толпе и кивнул ему головою, которая через минуту, мертвая и окровавленная, показана была народу.
|
Дукха ха ялалехьа Марья Ивановна а йоалаяь Ӏохайнав Петр Андреевич.
|
Вскоре потом Петр Андреевич женился на Марье Ивановне.
|
Цар тӀехье хӀанз а дика а хьегаш Симбирске губерне ях.
|
Потомство их благоденствует в Симбирской губернии.
|
Ткъаь итт верст гаьна улл итт помещика юкъара йола цхьа юрт.
|
В тридцати верстах от *** находится село, принадлежащее десятерым помещикам.
|
Цар цӀеношка хьалъэлла улл гома юкъе а делла кизгана тӀехьашка доалла Екатерина II яхача кхалпаччахьа ше яздаь каьхат.
|
В одном из барских флигелей показывают собственноручное письмо Екатерины II за стеклом и в рамке.
|
Петр Андреевича даьга яьздаь хиннад цо из, цун воӀ бакъвеши, капитана Миронова йиӀий хьаькъал а, дог а хоастадеши.
|
Оно писано к отцу Петра Андреевича и содержит оправдание его сына и похвалы уму и сердцу дочери капитана Миронова.
|
Петр Андреевич Гринева даь йоазонаш тхога делар, ший даьдас йийцача ханий хьакъехьа дола хӀамаш яздеш тхо доахк, аьнна, хезача цун виӀий-воӀо.
|
Рукопись Петра Андреевича Гринева доставлена была нам от одного из его внуков, который узнал, что мы заняты были трудом, относящимся ко временам, описанным его дедом.
|
Цун гаргарча наха бокъо а енна, къаьстта уж йоазонаш арахец оаха, хӀара керта доагӀаш дола хьалхадоаккха дош а яздеш, цу юкъера цхьайола цӀераш хийца а хийца.
|
Мы решились, с разрешения родственников, издать ее особо, приискав к каждой главе приличный эпиграф и дозволив себе переменить некоторые собственные имена.
|
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.